Politike zaborava

Od gusala i propovjedaonica do katedri i predsjedničkih kabineta (ne nužno tim redoslijedom), mjesto moći dizajnira, kroji i prekraja društveno pamćenje, ono što najčešće uglas, nerazgovjetno i nasumično nazivamo svojom istorijom.

piše: Paula Petričević 

Čega se sjećamo, a što zaboravljamo? Ko odlučuje o tome i na koji način pamćenje biva oblikovano i strukturirano?

Ako bismo u našoj sredini rekli da je dosadašnja istorija – istorija ratova i globalnog preslaganja moći bila muška, naišli bismo na uvijek isti zid nerazumijevanja i omalovažavajućeg prenemaganja na koji udara „orodnjavanje“ bilo kog diskursa – naučnog, političkog, obrazovnog ili umjetničkog.

Opšta iluzija ravnopravnosti ili postpatrijarhalnosti koju, makar na deklarativnom i retoričkom nivou dijele sve crnogorske elite ne spušta se iz svojih kula od slonovače do pitanja koja oblikuju i još će dugo oblikovati naše živote i našu zajedničku budućnost. Jedno od centralnih je ono o našoj prošlosti, a odnos prema njoj zadaje koordinate budućem vremenu.

Spremnost da ponesemo „breme našeg doba“ (Duhaček) direktno određuje ono koje tovarimo svojoj djeci, kao što i mi prtimo ono čega se naši roditelji nisu htjeli dohvatiti.

Odluka o tome što ćemo, a što nećemo upamtiti zavisi od odnosa moći u društvu koji kontrolišu proizvodnju, odabir, širenje i recepciju sjećanja.

Od gusala i propovjedaonica do katedri i predsjedničkih kabineta (ne nužno tim redoslijedom), mjesto moći dizajnira, kroji i prekraja društveno pamćenje, ono što najčešće uglas, nerazgovjetno i nasumično nazivamo svojom istorijom.

Međutim, lakoća sa kojom je revidiramo i preoblikujemo ukazuje na jedan od ključnih preduslova za višedecenijski opstanak crnogorske autoritarne oligarhije – „pandemiju demencije“ zahvaljući kojoj se sjećamo mitskih početaka i epskih deseteraca, ali zato imamo poteškoća da zapamtimo predizborna obećanja, obaveze koje proističu iz međunarodnih ugovora i nacionalnog zakonodavstva, kao i ratove koje smo vodili u komšiluku i logore koje smo pravili pod vlastitim krovom.

Ovu ljupku boljku njeguju sve institucije sistema, što najbolje pokazuju dosadašnji dometi tranzicione pravde u crnogorskom kontekstu.

Sa takvim stavom u odnosu na zločine činjene u naše ime (bilo da su u pitanju ratni ili kasniji „tranzicioni“ zločini), ma kako da smo se zvali prije desetak godina, ne možemo očekivati ni načelni konsenzus o zajedničkoj istoriji koja će, pod glatkom, botoksiziranom površinom kriti vrtlog nepomirljivih, autoviktimizirajućih solilokvija koji će samo čekati da dograbe pero pobjednika i krenu u novo pisanje istorije.

Doziranje nacionalizama crkvom iz petogodišnje političke zimnice još je jedan pokazatelj uspješnosti političkih programa koji još uvijek nemaju alternativu. Politike zaborava oproban su metod održavanja vlasti, a temelje se na isključivanju i poricanju i imaju dugu i učinkovitu povijest, osvetnički nastrojenu spram svakog disonantnog glasa.

U tom se smislu „pandemija demencije“ može razumjeti i kao kolektivni odbrambeni mehanizam spram prošlosti o kojoj uglavnom ne znamo i ne želimo da znamo, suviše uplašeni, razočarani, korumpirani, krivi, ili pak suviše mrtvi da bi mislili i govorili o njoj.

No, da se istorija ipak ne piše samo perom pobjednika pokazuje i nova publikacija „Istorijska čitanka – Žene u Crnoj Gori od 1790. do 1915.“ (ur. Nataša Nelević), inače u crnogorskoj javnosti ispraćena gromoglasnom tišinom. Knjiga je posvećena „našim pretkinjama koje su izbrisane iz istorijskog pamćenja“, „stopanicama“ koje išle muškim stopama i na tom tragu ostale nevidljive za istorijsku nauku.

Uznemirujuće, bolno štivo koje daje pouzdanu anamnezu i ovog sadašnjeg trenutka, a koje – uvjerena sam – ćutke, kako je i red, korespondira sa iskustvima njihovih potomkinja.

Suočimo se sa tim: većina nas ne može da izdrži ravnopravnost, jer bi je onda zahtijevali na svim poljima, niti traži pravednost, jer pretpostavlja da će nešto izgubiti.

U vremenu u kom je izvršena normalizacija nasilja, između ostalog i zahvaljujući nekažnjivosti zločina iz naše nedavne prošlosti, teško je napustiti udobnost niši koje smo izdubili pod pazuhom opresivnog sistema.

Pričine postpatrijarhalnosti i blagostanja proizvode stvarne i ozbiljne štete, ali dok nas ne obore na koljena ne želimo znati za njih. Da li je tada kasno, znaćemo kad omirišemo prašinu.

Advertisements

Comments

  1. Evo jos malo o zaboravu:

    U isto vrijeme kada su iznosene pare sa Kipra u Srbiji, to je radjeno i sa preostalim novcem u CG ( dakle ne Montex parama o kojima treba napraviti posebno poglavlje i parama od sverca cigareta nego i sa drzavnim rezervama kao i novcem velikih firmi, drzavnih banaka tj tzv devizama )

    Da bi se dobila potpunija slika, treba se sjetiti izjave ministra finansija dr Predraga Goranovica od prije 12, 13 ili vise godina u sred parlamenta dok se raspravljao sa poslanicima Narodne Sloge : ” Nikada necete saznati gdej su pare i na cijim racunima”, jedno vrijeme ta je izjava cesto citirana, ali niko nikada nije otisao dalje u istragama, pretragama i itd.
    Bas me interesuje sta mislite zbog cega?
    Interesantno je takodje da niko nikada od tzv opozicije takodje vec godinama ne pominje ovu, jednu od najvecih krađa u istoriji i ne trazi nikakve istrage kao i niko od executive NVOa koje se stalno namecu je ne analizira gdje su pare sa Kipra, šta se dogadjalo sa tim novcem posljednjih 20 godina, jeli vraćan u CG , kome je davan na čuvanje i “obrtanje” i itd. , posebno napominjem da je medju tim novcem i dio para velikih kompanije kao sto su bile Prekookeanska i Jugooceanija npr….neke od tih tajni znao je vjerovatno pokojni kapetan, ministar i itd NIkola Samardzic ali ni on nikada za zivota nije progovorio….

    U Srbiji su otisli malko dalje o toga…ali veoma malo…tamo su se jedno vrijeme ozbiljno bavili sa tim , ali su stali….zasto?

    Zato sto su usli u “crvenu zonu” kada se otkrilo da je taj novac najvjerovatnije reinvestiran upravo u Deltu i druge firme Miskovica…evo jednog istorijskog paradoksa, Delta je jedan od najvecih stranih investitora u CG, sto znaci da je sav novac koji “izvuče” jer se ovdje radi o investicijama koje doprinose dugorocnom padu GDPa a ne povecanju, ponovo vrati na kipar ili na neko treće mjesto i time trajno osiromaši inače industrijom, tehnologijom, turizmom i čime sve ne jako bogastu CG i njene izrazito konzumistički orjentisane građane :)

    Dakle “investicije” koje se iskljucivo bave “pljackom”, tj hiper uvozom, monopolizacijom trgovine na veliko i malo, unistenjem sitnog biznisa diktiranjem cijena i nametanjem trendova, podspjesivanjem potrosacke kulture i itd itd.

    Procitajte ovaj clanak iz 1996….mozda ce nekome posluziti kao inspiracija da se pozabavi analognom situacijom sa manjim, ali za nas ne manje bitnim novcem iz CG.

    —-Traje sudski spor protiv Laiki Popular banke zbog nelegalnog držanja para Srbije
    Rat za srpske milijarde iznete na Kipar
    Čelnici Laiki Popular banke, preko spajanja sa finansijskom grupacijom “Marfin”, pokušavaju da se oslobode odgovornosti za nelegalno iznete pare iz Srbije tokom devedesetih godina. Batić svedočio na sudu i dao dokaze koje mu je dostavila tužilac Haškog tribunala Karla del Ponte
    BEOGRAD – Čelni ljudi kiparske Laiki banke, donedavno Popular, koja je učestvovala u iznošenju i nestanku milijardi dolara iz Srbije devedesetih godina, na sve načine pokušavaju da zatru trag tom “prljavom poslu”. Vodeći ljudi kiparske banke sada pokušavaju da se spoje sa finansijskom grupacijom “Marfin”, pod izgovorom stvaranja velike bankarske grupe. Međutim, glavni cilj Laiki, odnosno Popular banke, jeste da se kroz nastanak nove finansijske grupacije pravno oslobode plaćanja štete koja je Srbiji, njihovim posredstvom, naneta do 2000. godine.

    Zbog toga je neverovatno da četiri dana od objavljivanja planova Laiki banke niko od srpskih zvaničnika nije reagovao. Kako je Glas već pisao, milijarde dolara iz Srbije iznete su preko Beogradske banke koja je na Kipru nelegalno osnovala of-šor kompanije Anteksol, Braunkort… Te firme imale su preko 250 takođe nelegalnih računa baš u Popular banci.

    Dokaze objavio Forbs i FT

    Te kompanije osnovala je Borka Vučić uz pomoć Tasosa Papadopulosa, vlasnika istoimene advokatske kancelarije, a sada predsednika Kipra, koji je rukovodio tim firmama. Sve je to potvrdio i nekadašnji guverner Mlađan Dinkić, koji je istraživao gde su nestale srpske milijarde. Međutim, Dinkić, i pored obelodanjivanja da je na tragu novca, nikada nije vratio pare u Srbiju.

    U spajanju sa “Marfinom” direktno učestvuje Kikis Lazarides, predsednik Laiki banke, koja je zbog narušene reputacije u Evropskoj uniji, odnosno uloge u pranju Miloševićevih para, morala da promeni ime. Menjajući ime, Popular banka je pokušala da napravi privid da se radi o nekoj drugoj banci. Međutim, to nije bilo dovoljno jer se reputacija banke i dalje srozava, naročito time što se njeno ime vuče po svetskim medijima, poput Fajnenšel tajmsa i Forbsa. Ti uticajni mediji objavljuju dokumenata iz sudskih sporova protiv Popular, a sada Laiki banke, koji dokazuju stvaranje osam “Miloševićevih” of-šor kompanija.

    Jedini borci protiv kriminala

    Ovaj “idealan” plan Lazaridesa, i “glasno ćutanje” finansijskih vlasti u Srbiji ugrožavaju sudski sporovi koji su na Kipru pokrenuti upravo protiv Popular banke. Upravo je počeo spor koji trenutno vodi srpski državljanin, odnosno njegova kompanija Genemp trejding protiv Laiki Popular banke i firme Anteksol, odnosno onih koji su njome upravljali (sadašnji predsednik Kipra). U tom procesu, pre samo nekoliko dana, glavni iskaz i svedočenje počeo je da daje bivši srpski ministar pravde Vladan Batić. Njegovo svedočenje je od izuzetnog značaja kako za spor tako i automatski za sudbinu srpskih para. Jer, Batić je od Karle del Ponte dobio dokaze o nestanku srpskih milijardi kroz osam “paravan” of-šor kompanija, od kojih je najznačajnija bila – Anteksol. Tako, samo taj sudski spor sprečava da “legne prašina”, koja bi pokrila istinu o nestanku milijardi dolara iz Srbije.

    Kroz taj sudski spor dokazuje se da je nekadašnja Popular banka otvarala neautorizovano bankarske račune, prepuštajući njihovu kontrolu osobama koje na to nisu imale nikakva prava. Dakle, ogromna odgovornost za sav novac Srbije, prvo deponovan, a onda i skinut sa računa, jeste upravo na – Laiki banci. Zbog toga bi potraživanja svih nestalih milijardi Srbije najviše pogodilo upravo Laiki banku, koja na sve načine pokušava da sa sebe skine odgovornost.

    Laiki banka i u Srbiji

    Laiki Popular banka u januaru ove godine postala je vlasnik srpske Centrobanke. Ponudom za preuzimanje, ova kiparska grupa kupila je 90,4 odsto akcija Centrobanke. Pošto je Laiki akciju srpske banke otkupljivala po 1.700 dinara, cela transakcija procenjuje se na 33,5 miliona evra. Za ovu nedavnu transakciju kiparska banka je dobila saglasnost Narodne banke Srbije. Zanimljivo je i to da je advokatska kancelarija Tasosa Papadopulosa, predsednika Kipra, prema podacima sa sajta Laiki grupe, njihov sadašnji pravni zastupnik.

    Velja Ilić potvrdio kriminal

    Ministar za kapitalne investicije Velimir Ilić je 28. maja 2002. godine potvrdio da je za vreme Miloševićevog režima na Kipru “okrenuto” 11,5 milijardi dolara. Ilić je tada naglasio da je na “bizaran način nestalo četiri milijarde dolara” i optužio tadašnjeg guvernera Mlađana Dinkića da ne čini ništa da se novac zarobljen u kiparskim bankama vrati u zemlju. Dok mi čučimo na šalterima za milion dolara kredita, naše pare neko vrti u svetskom biznisu. Nečuvena je izjava Dinkića da je “slučaj Kipar” za njega završen jer glavni tužilac Karla del Ponte pokreće istragu i poziva za svedoke bivšeg guvernera kiparske

  2. Sjećam se veoma dobro te davne izjave u parlamentu “Nikada nećete znati dje su pare i kolike su devizne rezerve”. Jedno vrijeme opozicija ili “opozicija” je poentirala na račun te izjave, stalno ponavljala da “predstavnici narda tj.parlementarci moraju znati dje su pare i imati uvid u budžet.” Mislim da se i parola Narodne sloge “Vratite pare”(najglasnije je i najviše upotrebljavo-ko bi drugi već Predrag Drecun) pored sveopšte pljačke, uglavnom bazirala na tu izjavu.
    Treba podsjetiti zaboravne i na još jedan slučaj:
    Jedan, valjda revnosan policijski službenik-carinik, na Podgoričkom aerodromu je zaustavio čovjeka koji je nosio nekoliko vreća keš novca za inostranstvo. Pozvali su ga nadležni i tražili da ga propusti, što je ovaj odbio. Policajac (carinik) je odmah poslije toga ostao bez posla, otpušten je iz službe.
    Da smo stali iza takvih ljudi, digli proteste, stali uz njega, pružili mu pomoć, ili ga javno promovisali, druge bi nam danas pjesme pjevale. Ovako, sve pozitivne primjere smo zaboravili, stavili u zapećak, tako da više niko ne pokušava da napravi neki ljudski ili profesionalni gest. Sistem to kažnjava. Nagradjuje se isključivo nepočinstvo, kradja, otimačina, profiterstvo, nesojluk.

  3. Paula pise izuzetno, i opominje o jako vaznim temama (zaborav, odnosno izbjegavanje suocavanja, povezan je sa mnogim aspektima CG ambijenta). Samo se pitam kolika je publika za njeno pisanje. Ustvari se stalno pitam da li je, i koliko, to vazno. Da li je vazno da shvate samo mocnici ili za kriticnu masu i promjenu na bilo kom polju mora da shvati i puk? Jer dok ne shvati puk, mocnike nece biti briga, koliko god akutno svjesni bili tacnosti Pauline price.

Komentariši

Upišite vaše podatke ispod ili kliknite na jednu od ikona da se prijavite:

WordPress.com logo

You are commenting using your WordPress.com account. Odjava /  Promijeni )

Google photo

You are commenting using your Google account. Odjava /  Promijeni )

Twitter slika

You are commenting using your Twitter account. Odjava /  Promijeni )

Facebook fotografija

You are commenting using your Facebook account. Odjava /  Promijeni )

Povezivanje na %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.