Pojam i oblici nacionalizma

piše: Nikola Krstić, differentia-nis.org

Ako posmatramo istorijsku genezu nacionalizma kao ideologije, primetićemo da se kroz vekove menjao i različito interpretirao, pa ćemo odmah na početku napraviti jasnu distinkciju između nacionalizma kao pokreta za ujedinjenje neujedinjenih naroda iste nacionalnosti, jakog kohezivnog faktora koji održava ljude na istoj teritoriji i čuva njihov kulturni i nacionalni identitet, i nacionalizma kao političke ideologije koja za cilj ima izdizanje interesa jedne nacije nasuprot interesa drugih nacija. Kompleksnost ovog termina pokazuje činjenica da se, s jedne strane u njegovo ime proklamovala sloboda, bratstvo i jednakost, dok se s druge strane pod velom nacionalizma ratovalo i činila užasna zverstva. Pokušaćemo da u prostoru između ova dva kontrasta nađemo pravo značenje termina “nacionalizam” i odgovarajućih ideja koje taj termin prate.

Termin “nacionalizam” dolazi od francuske reči “nationalisme” što znači narodnjaštvo, ljubav prema svom narodu, rodoljublje, narodni egoizam, i pojavljuje se relativno kasno, tek 1812. godine, i to u teološkom značenju kao naziv za učenje po kome su neki narodi od Boga izabrani. S ozbirom da je nacionalizam u svom rudimentiranom stanju bio pokret za nacionalno oslobođenje, a da su prve države-nacije formirane već u 16. veku, bilo bi neosnovano da bilo koji politički pokret koji je nastao pre Francuske revolucije nazovemo nacionalnim, jer države koje su formirali Tjudori u Engleskoj i Luj XIII u Francuskoj nisu bile nacionalne države, pošto je kralj bio država. Tek u 18. veku, kada je kulturnim uzdizanjem i emancipacijom narod uspeo da državu preuzme od kralja i proglasi narodnu državu, nastaju nacionalne države. Ideje prvih nacionalnih pokreta u Evropi su bile ideje novog duha racionalizma, dakle, proklamovanje slobode, jedinstva, vere u razum, zalaganje za jednaka politička prava i jednakost pred zakonom i, pre svega, izdizanje ideje bratstva svih ljudi koji žive u okviru jedne teritorije. Nacionalisti toga doba tvrde da je svet podeljen na nacije i da svaka ima specifičan karakter, istoriju i kulturu. Čovekovu slobodu vezuju za pripadnost naciji i, za razliku od liberala, smatraju da su globalni mir i pravda jedino mogući uz pretpostavku da je svet sačinjen od autonomnih nacija. Ta autonomnost će se u politici ekonomskih nacionalista, merkantilista, manifestovati kroz protekcionizam i jake teritorijalne barijere i carine, što je tada usporavalo obrazovanje jednog homogenog svetskog tržišta. Ta jaka privrženost nacionalista određenoj teritoriji bi mogla da se objasni time da je, kako kaže Dušan Kecmanović, “…nacionalizam preuzeo osnovne socijalno–psihološke elemente, zapravo osnovne odrednice patriotizma, i drugo, da se patriotizam kao osećanje ljubavi i odanosti prema određenoj, teritorijalno više–manje ograničenoj, zajednici, u času kad su formirane nacionalne države, preneo na nacionalnu državu”. Reč “patriotizam” vuče korene od reči “patria” što znači otadžbina, pa bi patriotizam značio ljubav prema otadžbini, zavičaju, domovini. Kritičari nacionalizma apostrofiraju da je nacionalizam, uz sve njegove specifičnosti , ipak vešto iskoristio za vlastite ciljeve osećanja koja su, u stvari patriotska, a to je pre svega vezanost ljudi za određenu zemlju i odanost prema njoj. Ernst Gelner čak kaže da je nacionalizam samo vrsta patriotizma i da je postao dominantan pod određenim socijalnim okolnostima koja preovlađuju u modernom svetu i nigde drugde.

Početkom 19. veka nastaje nedvosmislena svest o nacionalnom načelu kao ideji vodilji koja nadahnjuje, ali princip nacionalnosti i dalje nije bio zreo kao osnov za politički život Evrope. Organizovanje društva se sve više smešta u nacionalne okvire i “…ideja o slobodi nije se više odnosila na svet ili covečanstvo, već na sopstveni narod”. Nacionalna nezadovoljstva se sve više povećavaju i potčinjeni narodi postaju svesni svog nacionalnog karaktera, pa se počinje buditi ideja o slobodi i samostalnosti. Nezadovoljstva se najjače osećaju na tlu Italije, Irske, na Balkanu i u nemačkim zemljama, među kojima je nacionalna homogenost bila na jako niskom nivou. Đenovljanin Đuzepe Macini, podstaknut idejama o ujedinjenju italijanskih državica u jednu nacionalnu državu je 1831. godine u Marseju osnovao pokret Mlada Italija u čijem je programu udruženja pisalo: “Mlada Italija jeste bratstvo Italijana koji veruju u zakon napretka i dužnosti, koji su uvereni da je Italija pozvana da bude nacija i koja sopstvenim snagama može to i da postane… Nacija je sveopštost Italijana zbratimljenih u jednom cilju, koji žive po zajedničkom zakonu.” Iako je Mlada Italija bila tajna organizacija, Macini je odmah krenuo sa organizovanjem i propagandom. Počinje da budi nacionalnu svest Italijanima i narod se diže na sve ozbiljnije ustanke, prvo u Bolonji 1843, a onda i u Riminiju i Kozenci 1844, posle kojih je pohapšen veliki broj Macinijevih pristalica. Macinijev pokret nije imao značajnije konkretne rezultate, ali je odigrao veliku ulogu u oblikovanju italijanskog nacionalnog identiteta. Velike zasluge za ujedinjenje Italije, između ostalih, pripadaju i Đuzepeu Garibaldiju kao i Kamilu Bensu, grofu Kavuru, uz čiju je pomoć 1861. parlament, koji se tada već mogao nazvati italijanskim, proglasio Kraljevstvo Italije, a Rim za glavni grad. Tada je nastala prva italijanska država, u modernom smislu reči “država”, i još jedna u nizu nacionalnih koje su nicale širom Evrope. Zanimljivo je da je u borbi za italijansko ujedinjenje nastala i mafija, tada organizacija italijanskih patriota za ujedinjenje i oslobođenje Italije, a danas moćna kriminalna grupa.

Paralelno sa buđenjem nacionalne svesti Italijana, razvija se i nacionalni osećaj kod Nemaca. Problem Nemaca je bio partikularizam kao posledica feudalnog nasleđa, odnosno rascepkanost Nemačke na državice. Za razliku od Italije koja je ujedinjenje bazirala na političkom jedinstvu, Nemci su u ujedinjenje krenuli po ekonomskom principu, a najveća zasluga za tu ekonomsku saradnju i ujedinjenje Nemaca pripada Pruskoj. Problem je predstavljalo to što nije postojala centralna vlast koja bi ukinula razne carine između država, pa kako Dragoljub Pavlović kaže: “Privredni život nemačkoga naroda bunio se protivu onakvoga političkog reda. On mu je smetao i nije se mogao razvijati. Malo više poleta, pa su odmah tu bile granice, koje su mu smetale… Međutim, to je bio jedan narod, jedne prošlosti, istih zajedničkih privrednih interesa.” Pruska se nametnula kao hegemon oko kojeg će se okupljati nemačke državice na putu ka ujedinjenju, i prvi ozbiljniji korak na tom putu je formiranje Deutscher Zollverein-a 1834, nemačkog carinskog saveza koji je tada obuhvatio veliku većinu nemačkih država, i koji će biti preteča kasnijeg političkog saveza. Privredno ujedinjenje je za sobom nosilo i svest o međuzavisnosti i neophodnosti za jednom drugom zajednicom, narodnom. Austrija nije prihvatala Prusku kao hegemona oko koga će se ujediniti Nemačka, i ostala je van saveza nemačkih država. Petnaestog marta 1849. godine, Fridrih Vilhem IV je izabran za nemačkog cara, a tim činom je  i politički ujedinjena Nemačka; međutim, Vilhem je odbio carsku titulu zato što je zamišljeno da Nemačka bude republika, a ne monarhija. Austrija nije bila ni pozvana da rešava problem ujedinjenja Nemačke (otud “Austrija nije bila više nemačka zemlja”). Pitanje hegemona koji će ujediniti Nemačku, Pruska i Austrija će rešiti ratom, a ta burna vremena će iznedriti jednog od najvećih državnika 19. veka,  kasnijeg ujedinitelja Nemačke, Otoa fon Bizmarka. Pruska odnosi pobedu nad Austrijom i postaje  neosporni hegemon koji će ujediniti Nemačku, a  krunisanjem Vilhema I 1871. za cara, ona to i čini, pa je tako na tlu Evrope nikla još jedna jaka nacionalna država – Nemačka.

Ujedinjenjem Italije i Nemačke, nacionalizam završava svoju prvu misiju koju je imao kao pokret za ujedinjenje neujedinjenih ljudi iste nacionalnosti i postepeno se menja u političku ideologiju koja je za cilj imala favorizovanje jedne nacije u političkom, ekonomskom i kulturnom smislu, u odnosu na druge, a posle Prvog svetskog rata, usled katastrofalne ekonomske situacije i opšte depresije društva, kao reakcija na loš život, u poraženim zemljama se javljaju ekstremne varijante totalitarnog nacionalizma koje prerastaju u šovinizam – fašizam u Italiji i nacizam u Nemačkoj.

Fašizam je ideologija i socijalno-politički pokret koji se javlja između dva rata. Najpre se javlja u Italiji odakle mu i potiče naziv “fascismo”, od latinske reči “fascis”, što znači povezan snop pruća sa sekirom, dok u italijanskom jeziku reč “fascio” znači stvari povezane zajedno, političko udruženje. Fašizam karakteriše rasistička i nacionalistička propaganda kombinovana sa određenim propopagandnim obećanjima o socijalnim reformama. Fašizam, u stvari, možemo da svrstamo pod ekstreman i totalitaran oblik patriotizma, jer funkcioniše po načelu “sve za otadžbinu, ništa protiv otadžbine i ništa mimo otadžbine”. Svoju državu fašisti doživljavaju kao otelotvorenje morala. Na čelu nacije se nalazi “otac nacije” – Duče, što je u slučaju Italije bio Benito Musolini, a posrednik između fašističke vlasti i naroda je bila Fašistička nacionalna partija. Fanatizam fašističke ideologije se ogleda u tome da se pojedinac davi u totalitetu nacije i države, tretiran je po sistemu “ti si ništa, narod je sve”, a granice se zatvaraju da ne bi došlo do bilo kakvog spoljnog uticaja “nižih rasa i nacija” na omladinu.

Nacizam, ili nacional-socijalizam je fašistički pokret u Nemačkoj između dva rata, kojim je rukovodila Nemačka nacional-socijalistička radnička stranka sa Hitlerom na čelu. Nacional-socijalizam je pokret koji istovremeno hoće da ostvari nacionalne ideale, tj. da povrati ugled Nemačkoj i od nje ponovo stvori moćnu državu, i socijalizam, shvaćen na poseban način. Nacisti su smatrali da je arijevska rasa jedina čista rasa na svetu i da su Germani, posebno Nemci, bolji od ostalih arijevaca. Jedan od najmonstruoznijih planova nacista je bio plan za potpuno pročišćenje rase i nacije, uništavanjem svih drugih rasa i nacija koje su “prljave”, a na prvom mestu Jevreja, Slovena i Roma. Proces izdvajanja rasno “obdarenih” tekao je po šablonu, dakle tačno se znalo kako treba da izgleda pravi Nemac, mada se tadašnji slepi izvršioci Hitlerovih nehumanih ideja nikad nisu zapitali kako izgleda Hitler. On se ni po jednom merilu nije uklapao u tip nacističkog “idealnog Nemca”. Za vreme Drugog svetskog rata fašisti su u ime nacije i države počinili užasna zverstva i poslali u smrt više miliona ljudi, samo zato što su ti ljudi druge nacije, druge rase, vere ili političkih ubeđenja. Hitlerove imperijalističke zelje za vladavinom nad celim svetom su se pokazale kao iskrivljena imaginacija bolesnog uma. Dakle, nacizam se ispostavio kao najekstremniji, najiskvareniji i najkrvaviji oblik nacionalizma, a fašizam kao najfanatičniji i najtotalitarniji oblik patriotizma. Usudio sam se da nacizam, kao potpuno pogrešan i iskvaren pokret, svrstam pod ideologiju nacionalizma, ne zato što tu ideologiju želim da degradiram, već zbog toga što smatram da postoje dobre i loše varijante nacionalizma, pa s tim u vezi, nacizam svrstavam u ovu drugu grupu, a kako kaže Klod David: “Čini se da je nacionalizam koji karakteriše čitavu Evropu devetnaestog veka ipak u Nemačkoj bio žešći i imao šire razmere nego drugde, i da je upravo tu dobio sistematičniju formu.”

Takođe, još jedan od oblika nacionalizma je i ekonomski nacionalizam. Ekonomski nacionalizam podrazumeva protekcionističku ekonomsku politiku sa ciljem da država što više izveze robe na svetsko trzište i proda je, dok s druge strane ometa uvoz raznim carinama i proveravanjem standarda kvaliteta. Država–nacionalista savetuje svoje građane da kupuju “samo domaće” i teži da bude sebi samodovoljna. Prvi ekonomski nacionalisti su bili francuski i engleski merkantilisti, čije su glavne ideje bile da država mora da ima veći izvoz od uvoza i da iz države ne sme da se iznosi zlato, jer je ono nacionalno bogatsvo. Zalagali su se za jake carine i vrlo stroge kontrole kvaliteta, kako bi destimulisali uvoz. Ekonomski nacionalizam je usporavao trgovanje u kapitalizmu i bio smetnja globalnom slobodnom tržišnom sistemu, za koji su se zalagali liberali. U današnje vreme je ekonomski nacionalizam, ili bar pretnja protekcionizmom, česta pojava.

Kad je u pitanju nacionalizam na Balkanu, on takođe ima negativnu konotaciju, i može se podvesti pod onu grupu gde nacionalizam pokazuje veličanje jedne nacije u odnosu na drugu. Posle stvaranja Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca, balkanski političari pokušavaju stvoriti i razviti osećaj zajedničke nacionalne pripadnosti jugoslovenskoj naciji, međutim, iako je to bila dobra zamisao, u praksi im ne uspeva, jer se za sve vreme postojanja Jugoslavije relativno mali broj građana izjašnjavao kao Jugosloven. Za vreme Kraljevine, između dva rata, Srbi Hrvate proglašavaju secesionistima i rušiteljima Jugoslavije, dok Hrvati Srbe optužuju za pijemontsku ulogu Srbije i projekat Velike Srbije, centralizovanu vlast, i ta država od samog početka nije funkcionisala kako treba, opterećena stalnim nesuglasicama Srba i Hrvata, dok nacionalizam neprestano buja. Za vreme Drugog svetskog rata Hrvatska je proglasila svoju nezavisnost i prišla Silama osovine, dok je Jugoslavija ostala na strani Saveznika; tada se ispoljavaju sve negativne posledice predhodnog naboja između Srba i Hrvata, pa dolazi do velikih zločina s obe strane, i ti zločini će ostati trajno u sećanju i opterećivati odnose Hrvatske i Srbije do danas. Posle Drugog svetskog rata na vlast dolaze komunisti i narednih skoro pola veka nacionalizam postaje tabu tema u Jugoslaviji, a Komunistička partija nastoji da uništi svaki vid nacionalnog identiteta, osim onog koji je ona propagirala – jugoslovenskog. To što se o nacionalizmu nije govorilo, ne znači da ga nije bilo. Naprotiv, Komunistička partija je nacionalizam držala pod dubokim ledom, ali je on stalno pretio da izađe na površinu.

Posle Drugog svetskog rata nacionalno pitanje u etnički heterogenoj Jugoslaviji pokreću Albanci koji se osećaju ugroženim zbog komunističkog projekta “bratstva i jedinstva” i još od tada u Jugoslaviji kreću ozbiljni sukobi na nacionalnoj osnovi. U semptembru 1945. stvorena je autonomna Kosovsko-metohijska oblast, koja je zajedno sa autonomnom oblašcu Vojvodine ušla u sastav federelane republike Srbije. Prema popisu iz 1948, etnički Albanci su u ukupnom stanovništvu činili 8,1% ukupnog stanovništva Srbije, a u isto vreme su etnički Albanci u Makedoniji činili 17,1% i etnički Turci 8,3%, ali za njih tada nije bila predviđena nikakva autonomija. Asimetrija u pristupu problemu nacionalnih manjina pokazuje da je komunističko vođstvo Jugoslavije primenjivalo dvostruke standarde u njihovom rešavanju. Kosovo je 1946. postalo autonomna pokrajina u sastavu Srbije, a daljom federalizacijom zemlje i donošenjem ustava iz 1974, Kosovo postaje samo formalno vezano sa Srbijom, sa ovlašćenjima jedva različitim od ovlašćenja ostalih republika. Dakle, Tito je otvorio put budućoj nezavisnosti Kosova, probudio svest Albancima o nacionalnoj emancipaciji i posle toga se nije moglo nazad. Još je u periodu od 1945. do 1948. Tito pokušavao da stvori balkansku federeciju koju bi činili Jugoslavija, Albanija i Bugarska, i tako da zadovolji svoje ambicije da gospodari Balkanom. Cena toga je trebalo da bude velika, jer je “albanski komunistički lider Enver Hodža u jednom poznom spisu tvrdio da je Tito u načelu prihvatio soluciju o pripajanju Kosova Albaniji, ali da je napomenuo da za to još nije pogodan trenutak, jer ‘Srbi nas ne bi razumeli’. Godinu dana posle smrti Tita, 1981, Albanci nedvosmisleno zahtevaju uspostavljanje Republike Kosovo. Rukovodstvo Komunističke partije nema sluha za ove želje Albanaca i opedeljuje se za represivne vojne, policijske i političke mere nad Albancima, što će još više raspiriti nacionalistički osećaj kod Albanaca i samo pojačati njihovu homogenost. Kriza se sve više produbljivala, a Kosovo sve više klizilo ka nezavisnosti. Pošto se vladajuća komunistička elita pokazala nesposobnom da reši kosovski problem, 1987. se pojavjuje čovek iz senke, nosilac jedne nove nacional-komunističke energije, populista, “zaštitnik srpskih nacionalnih interesa” i čovek koji će u negativnom smislu obeležiti sledećih petnaestak godina balkanske, a posebno srpske političke istorije.

Na Osmoj sednici SKS-a, Slobodan Milošević postaje novi vođa srpskih komunista. Preko populističkih parola o ugroženom srpstvu i odbrani njegovog dostojanstva “Milošević je od Srpske pravolslavne crkve i kritičke inteligencije preuzeo barjak zaštitnika nacionalnih interesa”. U vreme kada se u Evropi komunizam rušio pod naletima nacionalizma, Milošević sa svojom nacional-komunističkom politikom, ne mogavši da reši nacionalna pitanja koja su mučila Jugoslaviju, veštom medijskom manipulacijom izaziva kod Srba ekstremni nacionalizam, i zloupotrebljavajući taj nacionalistički, postkomunistički naboj, uvodi Srbiju u ratove i krize, zavijajući celu zemlju u crno. Počeo je ustavom iz 1990. kojim je ukinuo prava Kosovu koja je imalo ustavom iz 1974, gurajući problem kosovskih Albanaca pod tepih i pokušavajući da vrati nepovratni proces koji je pokrenuo Tito. Albanci s Kosova odgovaraju proglašenjem Republike Kosovo 1990. godine, na šta Milošević reaguje jakom policijskom akcijom i represijom. U isto vreme se rastura Jugoslavija na više etničkih, nezavisnih država. Doza nacionalizma i naboj koji se tada osećao u Srbiji, Hrvatskoj i Bosni, koji su političari vešto zloupotrebili, neminovno je dovela do krvavih sukoba između te tri nacije. Posledice rata u bivšoj Jugoslaviji su bile desetine hiljada mrtvih, stotine hiljada proteranih, uništena privreda, ogromna nemaština… Postavlja se pitanje: Ko je kriv, ili: Ko je odgovoran? Odgovor je jasan: odgovorne su političke strukture koje su dovele do rata i svi građani koji su na vlast doveli te političke strukture, i u Srbiji, i u Hrvatskoj, i u Bosni, a krivi su svi koji su ubijali nedužne ljude, ma koje oni nacionalnosti bili. Posle svega, ostaje da se zapitamo da li smo izvukli neku pouku iz ovih nacionalističkih sukoba. Govoreći o Srbima, Hrvatima i Bošnjacima, Dušan Kecmanović kaže: “Trebalo bi da pripadnici svake strane prihvate činjenjenicu da postoji golemi raskorak između njihove slike o sebi i toga kakvi su oni stvarno. Drugim riječima, u slici ‘o nama’ trebalo bi napraviti dovoljno prostora i za nas opake, grabežljive, pritvorne, nepoštene, umišljene, agresivne. Na taj način smanjila bi se potreba da projektujemo vlastite negativne osobine na narode s kojim smo bili u otvorenom sukobu.”

Najzad, na kraju bi trebalo pomenuti i onu pozitivnu varijantu nacionalizma koja je najzdravija i najiskrenija, a ogleda se u ljubavi prema svojoj naciji bez isticanja nje u odnosu na druge nacije, težnji za jedinstvom i međuzavisnošću u zajednici bratski raspoloženih građana, i odnosu prema svojoj kulturnoj nacionalnoj baštini i tradiciji, kao osnovi nacije. Ovakvo shvatanje nacionalizma je možda idealnotipsko, utopijsko, ali je svakako ideal kojem treba težiti. Nacionalizam ostaje ideologija koja je svojom fleksibilnošću proizvela mnoge istorijske protivrečnosti. Danas je s jedne strane postala utočiste svim građanima vernim tradiciji i naciji, koji se boje globalizacije kao procesa koji ubija nacionalni i lični identitet, a s druge strane je nacionalizam postao ideologija pogodna za razne manipulacije građanima koji se boje globalističkih procesa. Bilo kako bilo, budućnost nacionalizma je neizvesna.

Literatura
  • Dušan Kecmanović, Racionalno i iracionalno u nacionalizmu, Biblioteka 20.vek, Beograd, 2004.
  • Johan Hajzinha, Patriotizam i nacionalizam u evropskoj istoriji do kraja 19. veka, Prometej, Novi Sad, 1996.
  • Luiđi Salvatoreli, Istorija Italije, Platoneum, Novi Sad, 2006.
  • Politička enciklopedija, Savremena administracija, Beograd, 1975.
  • Dragoljub M. Pavlović, Ujedinjenje Nemačke, Srpska književna zadruga, Beograd, 1898.
  • Balkan posle II svetskog rata, Institut za savremenu istoriju, Beograd, 1996.
Advertisements

Comments

  1. samo jedan iz armije ludih says:

    “Najzad, na kraju bi trebalo pomenuti i onu pozitivnu varijantu nacionalizma koja je najzdravija i najiskrenija, a ogleda se u ljubavi prema svojoj naciji bez isticanja nje u odnosu na druge nacije”

    Mislim da ne postoji pozitivni nacionalizam. Nacionalizam u odnosu na šovinizam je isto što i marihuana za teške droge. Započne se sa njom, a onda se probaju i heroin, kokain, šivinizam, fašizam…

    Ako se traži prava riječ koja bi opisala ono što je pozitivno i poželjno, onda bi to bio, čini mi se, patriotizam.
    E to upravo čini narod i državu jakom. Bojim se samo da je naš narod zaboravio šta znači pravi patriotizam! Danas imamo instant patriote , koji svojim djelovanjem urušavaju sve prave vrijednosti kojima jedan pravi patriota teži…

    • Darko Pavićević says:

      Odlično rečeno!

      • Darko Pavićević says:

        Započne se sa njom, a onda se probaju i heroin, kokain, šivinizam, fašizam…

        Pogotovu dobro ide uz gore postavljenu sliku!

    • Da, da… a onda se iz tog tako pozitivnog kanabis-patriotizma razvija želja za “Ein Stat Ein Wolk” narkozom, iz koje se potom prelazi u fazu “Uber alles” ovisnosti koja danas razdire veći dio crnogorskih sinekuraca.

      Moj topli savjet: Uvijek pitajte državu koliko je učinila ili je spremna da učini za vas, i uvijek joj vraćajte srazmjerno ljubavi kojom vas je obgrlila. Država treba da postoji samo zbog interesa svojih građana.

  2. “Nacionalizam u odnosu na šovinizam je isto što i marihuana za teške droge. Započne se sa njom, a onda se probaju i heroin, kokain, šivinizam, fašizam…”

    hahhahhahahaaa, ooo kraljuuu!! :))))

  3. Da da patriotizam je to ono volim himnu, reprezentaciju, bozic, uskrs, brda tvrda i ostale treci a ne mogu vidjet ocima glavare.

    Nacionalizam je ono kada mislim da je nase govno mnogo mirisnije nego komsijino.

    Ovo drugo stanje nije stetno jer u normalnim okolnostima ne dobijes rdjavu kasiku da provjeris glasne zice komsijine.

    Nazalost nasa balkanska zbilja sa svojim bespucima jer se rdjave kasike dijele dvakih 30-40 godina an average, a sa druge strane nas politicke elite koristivsi nacionalisticke podjele yebu. I sto vele bas to jako dobro rade.

    Patoloska stanja su sovinizam kada volis svoje glavare i kada mislis da si veci i sjajniji sa mnogo (h)istorije kravata i zlatnih a ne rdjavih kasika i kad bi moglo ti bit bas bi volio da se okrene svijet tumbe da ti dodje do pozicije da imas rdjavu kasiku u ruke.

Komentariši

Upišite vaše podatke ispod ili kliknite na jednu od ikona da se prijavite:

WordPress.com logo

You are commenting using your WordPress.com account. Odjava /  Promijeni )

Google photo

You are commenting using your Google account. Odjava /  Promijeni )

Twitter slika

You are commenting using your Twitter account. Odjava /  Promijeni )

Facebook fotografija

You are commenting using your Facebook account. Odjava /  Promijeni )

Povezivanje na %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.