Ekonomija – Prilog borbi protiv kolektivne aMNEzije

Vrijedno je sjetiti se Jugoslavenskih ekonomskih rezultata prije nego što je ušla u program MMF-a:

U periodu između 1966.-79, rast industrijske proizvodnje je u prosjeku iznosio 7,1 % godišnje.
Poslije prve faze makro-ekonomskih reformi, on je pao na 2,8 % u periodu između 1980 – 87godine i konačno na nulu između 1987 – 88.
Do 1990 godine, propao je skroz do -10,6 % .

Čak ni to nije bilo dosta :
u siječnju 1990, sporazum koji je potpisan sa MMF-om je odredio da se izdaci za državne troškove srežu do te mjere da je to predstavljalo 5 % od bruto domaćeg proizvoda zemlje.Posljedice toga nisu bile ništa manje od katastrofalnih.

Dok je inflacija nagrizala zarade, MMF je naredio zamrzavanje plaća na njihove nivoe od sredine novembra 1989.
I pored fiksiranja dinara za njemačku marku, cijene su rasle neobuzdano. Stvarna vrijednost plaća je propala za 41 % u prvih šest mjeseci 1990.
Inflacija se 1990 godine kretala na oko 70 %.
U siječnju 1991., izvršena je još jedna devalvacija dinara od 30 %, dovodeći do još jedne runde poskupljenja.
Inflacija se kretala oko 140 % u 1991. godini, a onda skočila na 937 %, pa na 1.134 % u 1992. i 1993. godini.
Strani kreditori su bili u potpunoj kontroli jugoslovenske monetarne politike: Sporazum koji je potpisan sa MMF-om je spriječavao Jugoslovenskoj Federalnoj Vladi pristup kreditu iz svoje Centralne Banke (Narodne banke Jugoslavije).

Ovaj uvjet je doslovno paralizirao funkcioniranje budžeta i osakatio mogućnost Federalne Države da financira svoje ekonomske i socijalne programe.

Uz to, deregulacija komercijalnog kredita uz reforme Bankovnog Sistema je stvorila prave uslove za još veću propast investicija od strane državnih preduzeca.

Zamrzavanje svih isplata, republike je dovelo u stanje (neslužbenog) otcjepljenja.

Ispunjavanje ovih uvjeta (koji su sadržani u sporazumu potpisanim sa MMF-om) je također bio dio sporazuma o planiranju isplate duga Pariškim i Londonskim klubovima (glavne zapadne kreditno-financijske institucije).
Kriza budžeta kojom je dirigirao MMF, uzrokovala je propast Federalne Financijske Strukture.

Ova situacija je na neki način došla kao gotova stvar, prije zvanične deklaracije Hrvatske i Slovenije o otcijepljenju 1991. godine.

1989. je nekih 248 poduzeća likvidirano i 89.400 radnika otpušteno.
Nije se na tome završilo.
U prvih devet mjeseci 1990. godine je daljnjih 889 poduzeća sa 525.000 radnika izloženo postupcima bankrota.
Najveća koncentracija takvih firmi bila je u Srbiji, Bosni i Hercegovini, Makedoniji i na Kosovu.

U rujnu 1990. godine, Svjetska banka je iznijela pretpostavku da je tu bilo još 2.435 poduzeća “u gubitku”, s kombiniranom radnom snagom od 1,3 miliona radnika, od preostalog ukupnog broja od 7.531 poduzeća.
Imajući u vidu da je 600.000 radnika vec bilo otpušteno iz propalih bankrotiranih firmi prije rujna 1990. godine, ove brojke pokazuju da je nekih 1,9 miliona radnika (od ukupno 2,7 miliona) bilo klasificirano kao “suvišno”, tj., bez posla.

Naravno da je MMF bio povezan i radio u uskoj suradnji sa NSA (Američka Agencija Za Nacionalnu Sigurnost).

Onda se pojavio Ante Marković koji je svojom reformom, a koju je do tada držao u tajnosti, uspio napraviti ovo:
“Jugoslavija je ipak pred kraj svog postojanja uspjela srediti svoje glavne ekonomske probleme, potvrđujući to i na suđenju Miloševiću u Haagu:
inflacija je svedena na nulu, devizne rezerve su porasle na 11 milijardi dolara, vanjski dug je smanjen s 21 na 12 milijardi dolara.
Vratili smo sve dugove i kamate, i ništa nismo ostali dužni.”

Zato je trebalo izvršiti konačni ekonomski udar koji je detaljnije opisan pri kraju analize.

http://nasaistorija.blogger.ba/arhiva/2008/08/02/1709795
http://sfrj4ever.forumieren.de/t354-zasto-i-kako-je-srusena-sfr-jugoslavija

Advertisements

Comments

  1. Bravo za ovakav prilog.

  2. Već više od deset godina ekonomsko-finansijski ambijent SFRJ, SRJ i Srbije karakteriše disparitetni (neskladni) razvoj deviznih kurseva i cena. Setimo se samo činjenice da je u vreme Savezne vlade na čijem čelu je bio Ante Marković vršena monetarna reforma, praćena denominacijom i brisanjem četiri nule, čime je uveden takozvani “konvertibilni” dinar sa kursom od 7 dinara za jednu nemačku marku (DM).

    Građani su tada mogli da menjaju u poslovnim bankama svoje dinarske zarade u nemačke marke po zvaničnom kursu i da putuju bez viza u veliki broj zemalja. Pomenuti kurs od 7 dinara za 1 DM važio je od 28.12.1989. do 1. januara 1991. godine. Dakle, celu jednu godinu, kada je kurs nemačke marke pomeren od 7 na 9 dinara, sa važnošću od nepunih četiri meseca, tj. do 20. aprila 1991. godine, kada je kurs ponovo povećan na 13 dinara za 1 DM.

    Međutim, mirovanje kursa tokom 1990. godine ne znači da su i cene u trgovini na veliko i malo takođe mirovale. Naprotiv, one su tokom 1990. godine rasle i porasle više nego dvostruko (Indeks 221,7) u odnosu na decembar prethodne, 1989. godine. Mirovanje kursa i brzi porast cena podstakli su tražnju za devizama i rast crnog kursa, tako da je u poslednjem kvartalu 1990. godine crni kurs višestruko nadmašio zvanični kurs od 7 dinara za jednu nemačku marku.

    Posledica pomenute asinhornizacije rasta zvaničnog, crnog kursa i cena je, pre svega, pad rentabilnosti poslovanja izvoznika, čiji su troškovi proizvodnje ubrzano rasli, a prihodi od izvoza stagnirali. Istovremeno je strah od inflacije pospešio iznošenje deviza i, kako se priča u poslovnim krugovima, za dve godine vladavine Ante Markovića iz zemlje, tadašnje SFRJ, je izneto oko 10 milijardi nemačkih maraka.

    U 1991. godini zvanični kurs je dva puta pomeran – 1. januara i 20. aprila – ali je rast cena bio još brži nego u protekloj godini, jer je indeks rasta iznosio 335,7, što znači da su cene iz januara 1990. godine petostruko povećane (5,21 puta). To je i razlog što je komercijalni (crni) kurs nemačke marke porastao početkom decembra 1991. godine na 50, a krajem decembra 1991. godine na 85 dinara. Prema tome, petostruko povećanje cena prati dvanaestostruki rast komercijalnog kursa, dok je zvanični kurs nemačke marke u prve dve godine porastao samo za 85,7%.

    Brži rast komercijalnog kursa je, pre svega, posledica povećane tražnje deviza, uslovljene strahom od hiperinflacije, ali i napora izvoznika da se kroz naduvavanje komercijalnih kurseva kompenziraju gubici u izvozu, nastali obezvređenjem efekata izvoza u odnosu na proizvodne i prometne impute.

    Utrkivanje rasta cena i komercijalnog kursa uslovilo je i podizanje zvaničnog kursa nemačke marke od 13 na 65 dinara, i to 26. januara 1992. godine, kada je komercijalni kurs već dostigao nivo od 115 dinara za 1 nemačku marku. To je, istovremeno, bio nagoveštaj monetarnog haosa, koji eskalira u drugoj polovini 1992. godine. Jer, već početkom meseca jula komercijalni kurs nemačke marke je 14 puta veći nego što je bio 26. januara, da bi do kraja godine porastao 148 puta. U isto vreme zvanični kurs je porastao samo 3 puta.

    Brzi porast komercijalnog kursa prati još brži rast cena, koje za celu 1992. godinu rastu 200 puta, ali je to ipak nedovoljno da se stigne brži rast komercijalnog kursa u 1991. godini.

    http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2002/07/21/srpski/DO02072001.shtml

  3. Svaka čast za dobro podsjećanje.
    Samo da se ne iživcira Živac ;)

  4. iste vijesti, isti tekst, serb i cro TV, pogledati:

    • Koje ludilo, jbt!!!
      Alx, hvala za ovo.
      Davno sam batalio da gledam TV, ali ovo je jezivo, naježio sam se.
      Kakav MATRIX.

    • jutarnjihr:

      “ovo je falsifikat. točnije – zlonamjerno je smontirano. tv beograd je u svom programu emitirala cijeli prilog htv-a (ovo što stubljar govori), a potom ustvrdila da htv laže i da u vukovaru stradaju srbi, a ne hrvati.

      da bi pojačali efekt, parafrazirali su stubljarove rečenice, zamijenivši aktere, kako bi naglasili svoju istinu. izvučeno iz konteksta i ovako smontirano, to je falsifikat kojim su oštećene i tv beograd i htv, ma što mislili o njihovim (ratnim) programima”

      *
      *
      Mislim da nema potrebe baviti se falsifikatima da bi se dokazale stvari koje su evidentne, kao npr ta da je rat dogovoren. Samo śedočenje Josipa Boljkovca o Goranu Hadžiću (srpskom i hrvatskom agentu) i Mreži (srpsko-hrvatskoj) koja je imala za cilj potpirivanje animoziteta u narodu, straha za goli život, i slično u Krajini, je dovoljno za ovu tezu. Ostale stvari to samo potvrđuju, tipa sastanak i dogovori Tuđmana i Miloševića, zarobljavanje i misteriozno puštanje Arkana iz zagrebačkog zatvora, itd.

      Inače, radi se o insertu iz filma “Težina lanaca”. Baš me zanima ko ga je radio, jer ovo je čist falsifikat, a ono što je @Dubs stavila danas kao tekst kao dio iz istog filma obiluje netačnim činjenicama.

      I kome ovo može bit u interesu da ovakve falsifikate pušta i pravi ovakve filmove…

      • Tacno tako citav rat je bio jedna igrarija da se unisti sto prije, model drzave koja ima minorni dug, cija imovina je potpuno neopterecena dugom, dje nema velikih i imucnih izvan organa vlasti, dje su svi jednaki, dje je zdravstvo totalno besplatno, dje se dobit firmi preusmjerava u izgradnju stanova za radnike koje isti mogu otkupiti po simbolicnim cijenama. Sve je to trebalo unistiti i zbrisati sa lica zemlje, kako bi nam se kad se sve to unisti i ekonomija razori, kad nam se uzdignu korupcija i kriminal, moglo lakse prodati novo kapitalisticko-itobozedemokratsko bratstvo i jedinstvo evropskih, pa cak i onih naroda sa kojima smo ratovali. Isto samo jos sire-moglo bi se reci. Nagledao sam se dokumentaraca koji govore o dogovorima srba i hrvata, o medjusobnoj prodaji oruzja i nafte, o namjernim i fingiranim zlocinima i puno toga. sto je od rata napravilo jednu igru koja je trebalo da traje neki period kako bi sve to sto je valjalo zamrlo. A tadasnji teledirogovani lideri koji su kompleten posao sproveli u djelo, svi su fino optuzeni i progonjeni kako se nebi ni posumljalo u to da su oni bili necije marionete, koje rade taj posao na osnovu nekih laznih obecanja koja imaju za cilj da ih navucu da podju u propast. E ista sudbina ce zadesiti i ove danasnje poslusnike -vladare koji su neprijatelji sopstvenog naroda i sluge bjelosvjetskih bagri, bagri kojima zivoti nista ne znace vec samo vide cifre i toliko emocije imaju za svu tu sacicu zivlja u crnoj gori da bi mogla stati u jedan obicni dzep.

  5. Godinu 1989. obeležila je hiperinflacija od 2.040%. Kao reakciju na ovu zabrinjavajuću pojavu, SIV (vođen Antom Markovićem), uz podršku MMF−a, počinje radikalne reforme i uvodi obiman program stabilizacije sa ciljem obaranja inflacije kao i privatizaciju putem dodele akcija radnicima. Tako je 18. decembra 1989. godine dinar vezan za (zapadno−nemačku) marku u omeru 7:1 (uz denominaciju, „brisanjem“ četiri nule) i 11,86 dinara za dolar, što je, počevši od 1. januara 1990. omogućilo delimičnu konvertibilnost dinara. Uz to je išlo i privremeno zamrzavanje plata kao i ekonomsku liberalizaciju, odnosno dinamičnije „otvaranje“ prema svetu, koje je podržalo novi ekonomski diskurs Jugoslavije.

    Da bi fiksni devizni kurs mogao biti održiv, bilo je potrebno podići kamatne stope na kredite kod komercijalnih banaka na 40% na godišnjem nivou (dok su u Zapadnoj Nemačkoj iznosile 3−4%). Međutim, održavati fiksan kurs, makar i privremeno, i istovremeno voditi autonomnu monetarnu politiku bilo je praktično moguće samo na kratak rok. Tako je obaranje inflacije bilo uspešno do juna 1990. godine, ali na godišnjem nivou te godine stopa inflacije dostigla je 300% i bila oko 100 puta viša nego u Nemačkoj.

    Kao posledica ovakvog razvoja događaja, realni efektivni kurs dinara porastao je za 85%, što je uzrokovalo pad izvoza i realnog BDP−a za 7,6%. Devizne rezerve su porasle sa manje od 6 milijardi dolara u decembru 1989. na 10 milijardi dolara u avgustu 1990. Međutim, ubrzo je došlo do njihovog drastičnog pada, koji je bio uslovljen rastom potrošnje, kako investicione tako i lične, koja je kreirana prevashodno nesrazmernim i neodrživim rastom plata, koji je i bio jedan od najtežih sistemskih problema tadašnjeg samoupravnog privrednog sistema.

    Značajan „doprinos“ neuspehu ovog stabilizacionog programa dalo je i povećanje obima subvencioniranih kredita koje je NBJ po nalogu vlade morala da obezbedi određenim preduzećima i bankama. Pri tome nisu sprovedene ni neophodne institucionalne promene, a NBJ je i dalje preuzimala devizne gubitke komercijalnih banaka, a takođe je bila izložena pritiscima i nesinhronizovanim ponašanjem republičkih narodnih banaka. Tako su do kraja 1990. godine devizne rezerve pale na nivo na kojem su bile pre početka sprovođenja programa stabilizacije. Zbog toga je vlada, da bi predupredila dalji pad rezervi, 28. decembra 1990. objavila devalvaciju dinara od 9 dinara za 1 nemačku marku (Fabris, 2004).

    Kod Stabilizacionog programa vlade Ante Markovića krupan problem predstavljala je mogućnosti povećanja plata. Projekcije stručnog tima SIV−a ukazivale su da je za operaciju ograničeno konvertibilnog dinara ravnotežna plata, koja se uklapa u bilanse, bila 255 američkih dolara. Međutim, Marković je program obrazlagao 18. decembra 1989, ali je zakon o platama (kao i zakon o budžetu) bio blokiran u Skupštini još čitavih 10 dana, pa je rukovodstvo u Srbiji u tih deset dana povećalo plate, a kasnije ni druge republike i pokrajine uglavnom nisu poštovale zakon o platama, što je bio glavni razlog devalvacije godinu dana kasnije.

    Krajem 1990. parlament Republike Srbije ilegalno naredio komercijalnim bankama u toj republici da daju dinarske kredite u iznosu od 18,3 miliona dinara (tada oko 1,8 milijardi dolara) pojedinim preduzećima iz te republike.

    Ovaj postupak označio je početak definitivnog kraja kredibiliteta NBJ kao monetarne institucije, a ostale republičke narodne banke „podržale“ su ga upotrebljavajući obaveznu rezervu i kredite za likvidnost za izvlačenje deviznih rezervi iz NBJ. Ovaj proces doživeo je svoj kraj u aprilu 1991. godine kad je došlo i do faktičkog raspada finansijskog sistema SFRJ. Istog meseca izvršena je još jedna devalvacija: 13 dinara za marku i 22,25 dinara za dolar.

    U novoformiranoj SRJ monetarni sistem je recentralizovan, i u njemu je Narodna banka Crne Gore izgubila autonomiju i postala regionalna kancelarija NBJ čiji je centar bio u Beogradu. U ovakvim uslovima uspostavljen je visok stepen monetarne i finansijske centralizacije, koji je, u odsustvu pravne države i finansijske discipline, bio lak za manipulisanje i omogućio je neverovatne zloupotrebe koje su rezultirale hiperinflacijom u periodu 1992−1994. U februaru 1992. godine, nakon što je zajedničko tržište doživelo slom, uz istovremeno izbijanje ratova, mesečna stopa inflacije u Srbiji i Crnoj Gori dostigla je 50%, dok je već u junu iznosila 100% mesečno (ovaj procenat predstavlja opšteprihvaćeni prag kojim se definiše hiperinflacija). Na kraju 1993. godine inflacija je iznosila 3 508 091 786 746%, što predstavlja po trajanju najdužu, a po visini drugu najvišu stopu hiperinflacije na svetu. Rast inflacije generisan štampanjem novca bio je podržavan od strane ogromnog birokratskog aparata bivše SFRJ, čiji je najveći deo ostao u Beogradu, a koji nije pokazivao ni najmanju nameru da se pozabavi sa fiskalnim prilagođavanjem u datim uslovima. Ratni uslovi često su bili razlog za gubljenje monetarnog i ekonomskog kompasa, usled kojeg se konstantno ubrzavala trka između cena, deviznog kursa i novca, pa ni Jugoslavija u tom pogledu nije bila izuzetak. Dodatnom pogoršanju opšte ekonomske situacije doprineo je embargo na skoro sve komercijalne transakcije SRJ, koji su u maju 1992, godine uvele OUN, a u aprilu 1993. dodatno ga proširile na sve komercijalne transakcije (osim na humanitarnu pomoć). Istovremeno, devize i fizička aktiva svih državnih entiteta SRJ u inostranstvu, zamrznuti su. Ovo drastično ograničenje ostalo je na snazi do januara 1994. godine.

    Tokom 1992. i 1993. izvršene su brojne devalvacije. Dvanesta devalvacija izvršena je 26. 1. 1992. (65 dinara za marku), a već 9. februara novom devalvacijom utvrđenen je paritet od 85 dinara za marku. Već 14. aprila dinar je devalviran i to za 136%, da bi 1. jula 1992. usledila još jedna novčana reforma i umanjenje spoljne vrednosti dinara za nešto više od šest puta. Šesnaesta devalvacija izršena je novembra 1992. i to za 275%. U 1993, u aprilu i u junu izvršene su još dve značajne korekcije deviznog kursa dinara. Inflacija se već bila dosta ubrzala 1992. (u junu te godine crni kurs marke bio je čak 1000 dinara), da bi u narednoj godini bila ostvarena jedna od tri najviše hipeinflacije u istoriji sveta, druga najveća novčanica u povesti civilizacije (ona do 500 milijardi dinara!) i praktičan prestanak robnog prometa, usled potpunog obezvređivanja nacionalnog novca. Tadašnji guverneri bili su obični pioni predsednika Srbije, Slobodana Miloševića, koji su emitovali novac koliko je to od njih on zatražio, često onoliko, koliko je topčiderska kovnica novca mogla brzo da štampa. – Dr Goran Nikolić (Institut za evropske studije, Beograd)
    http://www.mfin.gov.rs/UserFiles/File/dokumenti/Finansije30032010.pdf

  6. “PORIJEKLO IMF-ovog “STRUKTURNOG REGULISANJA”

    Da bi počeli od početka i da bi otkrili ekonomske interese moćnijih imperijalističkih sila koji guraju balkansku krizu,potrebno je da odemo unazad barem do raspada poslije-ratnog kapitalističkog buma.

    Sa raspadom Bretton Woods monetarnog sistema 1971-73, kada je predsjednik SAD-a Nixon skinuo zlatnu potporu američkom dolaru i započeo ploveće rate razmjene između glavnih svjetskih valuta,niz ekonomskih šokova je udarilo po svjetskom kapitalizmu.

    Cijene nafte su se povećale četverostruko 1973-74,što je dovelo do velikih neravnoteža unutar globalnog financijskog sistema,dok su države koje uvoze naftu bili suočene sa ogromnim problemima u bilansi otplata duga.

    Kratkotrajan bum cijena robe 1973-74. su ubrzo bile popraćene globalnom recesijom od 1974-75,koja je predstavljala najdublju ekonomsku krizu do tada,od kraja Depresije 1930-ih.

    Za vladajuće klase imperijalističkih sila ovi rastući ekonomski problemi su bili pojačani rastućim pokretom radničke klase–štrajk rudara u Britaniji 1974,revolucija u Portugaliji,rastuća borbenost oko plata u Sjedinjenim Državama,da imenujemo nekoliko primjera–zajedno sa nizom anti-imperijalističkih borbi u polu-kolonijalnim državama,dostižući vrhunac u porazu Sjedinjenih Država u Vijetnamu 1975.

    Prema tome,buržoazija je vodila strategiju sa dvije oštrice.

    U većim kapitalističkim državama,ona se u velikoj mjeri oslanjala na aparatuse socijal-demokrata i staljinističkih komunističkih partija da bi preuzela ovaj uspon radničke klase pod svoju kontrolu,dok je vodila politiku Keynzijskih mjera za izdatke u socijalno osiguranje da bi ublažili udarce ekonomske krize.

    U isto vrijeme je organizovala “prerađivanje” petro-dolara kroz internacionalne financijske sisteme u obliku jevtinih kredita državama koje su zavisile na uvozu nafte.

    Ali nijedna od ovih politika nije riješila fundamentalne ekonomske probleme–samo su ih odložili.

    Recesija 1974-75. se završila,ali tu nije bilo povratka uslovima poslije-ratnog buma.

    Ekonomska kriza je dobila novi oblik takozvane stagflacije–vječito visoke stope nezaposlenosti u vrijeme dvo-cifrene stope inflacije.

    Ova situacija je brzo vodila prema krizi u internacionalnom financijskom sistemu.

    Sa inflacijom na rekordnim nivoima,države koje su primile “blage kredite” su u stvarnosti uživali negativne kamatne stope.

    S druge strane,zalihe bankovnog kapitala su bile nagrižene.

    Bila je potrebna nova ekonomska politika.

    Ona je došla u obliku uzdizanja Paul Volckera u položaj predsjednika Savjeta za Federalne Rezerve SAD-a (US Federal Reserve Board) 1979.

    Kada je prepravio budžet Carterove administracije od te godine,Volcker je uspostavio politiku visokih kamatnih stopa da bi “istisnuo inflaciju” iz sistema.

    U stvarnosti, vaj program, bog kojega su kamatne stope skočile čak i do 20%,je predstavljao ogroman prenos bogatstva u ruke banaka i većih financijskih institucija.

    Dok je sredinom 70-ih buržoazija odlagala problem,na početku 80-ih ona je osjećala da su uslovi bili dovoljno stabilizovani za novu inicijativu.

    Ovo se izrazilo u obliku ofanzive protiv socijalnih uslova radničke klase u svim većim kapitalističkim državama,zajedno sa programom čiji je cilj bio osiromašenje država sa dugovima.

    Države koje su se duboko zadužile da bi platile za uvoz nafte su bile udarene sa dvije strane.

    S jedne strane,stvarne kamate na dugove su brzo skočile,dok su s druge strane cijene robe koje su korišćene za zaradu inostranih valuta da bi otplatili ove dugove,brzo pale,dok se recesija od 1981-82 počela širiti.

    Stezanje ovih ukliještenih mjera je dovelo do krize dugova u Meksiku 1982,koju ju slijedio početak takozvanog Programa Strukturalnog Regulisanja (SAP) od strane IMF-a.

    Od tada,zemlje koje su u dugu će moći primiti nove kredite pod uslovom da preduzmu značajne mjere “restrukturisanja” cijelih svojih ekonomija, koje bi bilo zasnovano na otkidanju sredstava namijenjenim za državne projekte i radove,i otkidanju sredstava za socijalno osiguranje.

    Cilj toga je bio da se čitav svijet izloži dominaciji glavnih industrijskih kompanija i financijskih institucija.

    Iznoseći zaključke o efektu ove ekonomske politike 1992,bivši funkcioner Inter-Američke Banke za Razvoj (Inter-American Development Bank), Jerome I. Livingston je zapazio:

    “Za osoblje Državne Blagajne SAD-a (US Treasury)… ova kriza dugova je predstavljala dosad neviđenu priliku da se u zemljama koje su u dugu ostvare strukturalne reforme,koje su išle u prilog Reaganovoj administraciji.

    Osnova ovih ekonomskih reformi je bila da se zemlje koje su u dugu zauzmu da umanje ulogu društvenog ili državnog sektora kao oslonca za ekonomski i društveni razvoj,i da se više oslone na međunarodno tržiste kapitala i privatizaciju ekonomske djelatnosti,kod kuće,kao i u inostranstvu.” [5]

    Ove mjere su imale katastrofalne posljedice.

    Izračunato je da su između 1984. i 1990, “zemlje u razvoju” koje su djelovale pod SAP-om (Programom Strukturalnog Regulisanja), transferovale 178 milijardi dolara u zapadne komercijalne banke,što je navelo bivšeg funkcionera Svjetske Banke (World Bank) da izjavi ovu opasku:

    “Još od srednjeg vijeka kada su evropski konkvistadori opljačkali Latinsku Ameriku,svijet još nije doživio takav priliv bogatstva u tom pravcu što ga danas vidimo.”

  7. nije to bas sve tako crno. nije to sve bas tako bijelo. kokliko je vas koji ste odusevljeni tadasnjom jugoslavijom imalo vise od deset godina kad je na vlast dosao ante markovic? zasto je upopste on dosao na vlast u “poslednjem” trenutku? ako nemogucnost vladanja sopstvenom sudbinom i za pravljenje boljeg svijeta za sebe i svoje potomstvo bude uvijek mutural u nezadovoljstvo sadasnjim stanjem kroz skoropaodusevljenje nekim bivsim, proislim, umrlim i nepopravljivo nestallim sansama i vremenima, cemu se vi uopste nadate?

  8. Majkl Čosudovski: KAKO JE NOVI SVETSKI POREDAK RASTURIO JUGOSLAVIJU

    Multietnička socijalistička Jugoslavija je nekada bila regionalna industrijska sila, država ekonomskog uspeha. Tokom dve decenije pre 1980. godine godišnji bruto proizvod je u Jugoslaviji beležio rast od 6.1 procenta. Medicinska zaštita je bila besplatna, bilo je pismeno preko 90 procenata populacije, a prosečni životni vek stanovništva se popeo na 71 godinu. Ali posle decenije zapadne ekonomske pomoći i petogodišnje dezintegracije, ratova, embarga i bojkota, ekonomija bivše Jugoslavije je bila uništena, a nekada moćni industrijski sektor razoren.

    Jugoslovenska implozija je delom rezultat američkih mahinacija. Uprkos političkom kursu nesvrstavanja i bogatim trgovinskim odnosima sa Evropskom zajednicom i Sjedinjenim Državama, administracija Ronalda Regana je naciljala jugoslovensku ekonomiju u tajnoj direktivi Nacionalne bezbednosti iz 1984. godine, koja je postala osnova za buduću politiku Sjedinjenih Država prema Jugoslaviji. Cenzurisana verzija ovog dokumenta je objavljena 1990. godine i iz nje se vidi da je američka politika prema Istočnoj Evropi, uključujući i Jugoslaviju, zapravo skup širokih mera za promociju „tihe revolucije“ u cilju rušenja komunističkih vlasti i partija i potonje reintegrisanje „oslobođenih“ istočnoevropskih zemalja u tržišno orjentisane ekonomije. Što se tiče Jugoslavije, ovaj proces je iniciran nametanjem zapadnih, na čelu sa američkim kreditorima, makroekonomskih reformi čija je prva runda počela odmah posle smrti maršala Tita 1980. godine. Tokom te decenije „Međunarodni monetarni fond“ i „Svetska banka“ su periodično prepisivali nove doze njihovog gorkog ekonomskog eliksira s kojim je Jugoslavija lagano dovedena u komatozno stanje.

    Od samog početka ovog procesa programi koje je nametao MMF su ubrzavali dezintegraciju jugoslovenske privrede, što je dovelo do negativnog privrednog rasta od čak deset procenata u 1990. godini. Dotadašnja država blagostanja je konačno razorena sa svim predvidljivim socijalnim posledicama. U međuvremenu je drastično narastao strani dug države, što je dovelo da pritiska na kurs domaće valute i srozavanje standarda građana. Krajem 1989. godine jugoslovenski premijer Ante Marković se u Vašingtonu sastaje sa predsednikom Džordžom Bušom, kako bi okončao pregovore oko nove finansijske pomoći Jugoslaviji. Zauzvrat Jugoslavija je morala da pristane na još drastičnije ekonomske reforme, na devalvaciju, zamrzavanje plata, oštre rezove u državnoj potrošnji i eliminaciju državnog i radničkog upravljanja preduzećima. Masivne reforme koje su naložene spolja ubrzo su bile primenjene, uključujući i onu za Zapad najvažniju – liberalizaciju zakonodavstva, posebno kada su u pitanju strana ulaganja. Ekonomska šok terapija je počela januara 1990. godine i to je, pored ostalog, dovelo do realnog pada vrednosti plata od preko četrdeset procenata. MMF je u potpunosti držao pod kontrolom jugoslovensku „Centralnu banku“, što je značajno smanjilo mogućnost socijalnog davanja i realizaciju ekonomskih programa. Reformatori su naprečac uspostavili sve neophodne uslove za konačni slom Jugoslavije koja u tom momentu više nije imala federalnu fiskalnu strukturu, a sve federalne političke institucije su bile smrtno ranjene. Presecanjem finansijskih arterija između Beograda i republika, ove reforme su zapravo dale energiju secionističkim tendencijama koje su se hranile ne samo etničkim podelama, već i ekonomskim faktorima. Budžetska kriza stvorena intervencijom MMF-a je obezbedila de fakto otcepljenje republika, najpre Slovenije i Hrvatske…

    Od Zapada nametnuta neoliberalna makroekonomska rekonstrukcija privrede je odigrala ključnu ulogu u uništavanju Jugoslavije. Ipak, od početka rata 1991. godine svetski mediji su brižno prevideli ili porekli svoju ulogu u ovom procesu. Odnosno, upravo suprotno, pridružili su se horu hvalospeva na račun slobodnog tržišta, kao baze za izgradnju razorene privrede. Socijalni i politički uticaj ove ekonomske rekonstrukcije u Jugoslaviji je pažljivo izbrisan iz kolektivne svesti svih nas. Stvaraoci javnog mnjenja su uspostavili dogmu da su za raspad Jugoslavije krive etničke i religijske podele, iako su u stvarnosti te podele bile samo posledica daleko dubljih procesa i političkih lomova. Ta lažna svest nametnuta od moćnih kampanja medija nas je sve onemogućila da shvatimo značaj istorijskih zbivanja i promena, kao i prave uzroke socijalnih konflikta. Kada je reč o bivšoj Jugoslaviji, ovakve laži su potpuno zamutile osnove južnoslovenskog ujedinjenja, solidarnost i jedinstvo ovih naroda. Ali, takva lažna i izvitoperena svest postoji širom sveta, svuda gde su uništene fabrike, radnici bez posla i raskomadani socijalni programi i gde je jedini mogući recept „gorka ekonomska pilula“…

    Ono što se dogodilo Jugoslaviji i potom nastavilo da se dešava njenim nejakim državicama proizišlim iz njenog raspada, sigurno odzvanja daleko van Balkana. Jugoslavija je ogledalo za slične ekonomske programe rekonstrukcije i to ne samo u nerazvijenom svetu, već i u Sjedinjenim Državama, Kanadi i celoj zapadnoj Evropi. Jugoslovenske reforme su okrutna refleksija modela destruktivne ekonomije u svom najekstremnijem izdanju.

    (Ovo su delovi teksta profesora doktora Majkla Čosudovskog koji je prosledio Projektu „Drugo lice Evrope“, alternativni forum Evropskog samita, u Madridu 1995. godine)

    http://www.srpskaanalitika.com/2011/07/12/majkl-cosudovski-kako-je-novi-svetski-poredak-rasturio-jugoslaviju/

  9. nije bas u skladu sa temom: http://youtu.be/HqBu0D_BORM

Komentariši

Upišite vaše podatke ispod ili kliknite na jednu od ikona da se prijavite:

WordPress.com logo

You are commenting using your WordPress.com account. Odjava /  Promijeni )

Google photo

You are commenting using your Google account. Odjava /  Promijeni )

Twitter slika

You are commenting using your Twitter account. Odjava /  Promijeni )

Facebook fotografija

You are commenting using your Facebook account. Odjava /  Promijeni )

Povezivanje na %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.